FITOCHEMIA

• Śluzy
• Tłuszcze
• Woski
• Glikozydy
• Flawonoidy
• Antocyjany
• Kumaryny
• Antrazwiązki
• Garbniki
• Olejki eteryczne
• Aromaterapia
• Budowa i właściwości
• Surowce
• Olejki
• Fenole

 


Szukaj w serwisie:

STRONA GŁÓWNA FITOCHEMIA ALKALOIDY

Budowa chemiczna i właściwości fizykochemiczne
olejków eterycznych

Olejki eteryczne są grupą bardzo różnorodnych pod względem chemicznym substancji lotnych. Podstawą zakwalifikowania do tej grupy jest nie budowa chemiczna, ale zespół właściwości fizykochemicznych, oraz sposób ich izolacji z surowca roślinnego - najczęściej poprzez destylację z parą wodną. W temperaturze pokojowej są cieczami, często oleistymi. Po naniesieniu na papier pozostawiają tłustą palmę, która znika po paru godzinach. Temperatura wrzenia składników olejków waha się od 50 do 320o C. Ich gęstość jest zwykle niższa od gęstości wody, w której są praktycznie nierozpuszczalne. Rozpuszczają się za to w etanolu, rozpuszczalnikach tłuszczowych i samych tłuszczach. Są optycznie czynne. Mogą być bezbarwne, rzadziej brunatne, niebieskawe lub zielonkawe. Posiadają charakterystyczne zapachy. Niektóre z olejków mogą przy dłuższym przechowywaniu ulec zestaleniu. Wytrącane w ten sposób składniki olejku nazywamy stearoptenami.

Pod względem chemicznym olejki eteryczne stanowią wieloskładnikowe mieszaniny związków mono-, seskwi- i dwuterpenowych lub pochodnych fenylopropanu (fenole). Związki te mają charakter węglowodorów, alkoholi, aldehydów, ketonów, estrów bądź eterów. Część olejków zawiera również substancje siarkowe, azotowe, kumaryny i inne, rzadziej występujące związki. W skład jednego olejku może wchodzić kilkadziesiąt różnych związków, jednak w większości z nich spotykamy jeden główny składnik odpowiedzialny za zapach i często za właściwości farmakologiczne. Procentowy udział poszczególnych składników w olejku jest zmienny i zależy od wielu czynników, zarówno genetycznych (gatunek, rasa chemiczna rośliny) jak i środowiskowych (np. klimat, nasłonecznienie w miejscu wzrostu rośliny). Z tego też powodu olejki klasyfikuje się i ocenia najczęściej na podstawie zawartości głównego składnika np. mentolu czy tymolu.

Do najczęstszych i najważniejszych związków wchodzących w skład olejków eterycznych należą:

  • Terpeny
    • Monoterpeny
      • cytral
      • linalol
      • limonen
      • mentol
      • karweol
      • α-pinen
      • tujon
    • Seskwiterpeny
      • α-bisabolol
      • kadinen
      • absyntyna
      • chamazulen
      • aldehyd anyżowy
  • Pochodne fenylowe
    • anetol
    • tymol
    • azaron
  • Inne związki
    • izosiarkocjanian allilu
    • kalamen


Ostatnia aktualizacja: 2008-10-20


Webmaster Ejsmont Łukasz
© 2005-2013 Farmakognozja Online